Nerede o eski tüfekler?

Komünist örgütlenme açısından, Türkiye tarihinde iki siyasi parti öne
çıkıyor; Mustafa Suphi'nin başını çektiği TKP yani Türkiye Komünist
Partisi (10 Eylül 1920) ve Mustafa Kemal'in kurdurttuğu Türkiye
Komünist Fırkası (18 Ekim 1920). Genç Cumhuriyette ilk komünist
tohumları atmayı amaçlayan TKP hâlâ o günlerini anıyor .

Mustafa Kemal’in, Çanakkale Anafartalar’da düşman hücumunu 15 dakika geciktirmesi,
tarihe, “SSCB’nin kurulmasına sebep oldu” şeklinde yansıyacaktı. Bu gelişmeden sonra,
Sovyet Devleti olan Ruslar ise bu tarihi satrançtaki hamleyi unutmamış, Mustafa Kemal’in
Anadolu İhtilali’ne cephane, silah ve para göndermişlerdi. Tabii, giderek o günlerde
Anadolu’nun derinlerinden marşlar duyulur olmuştu. Mustafa Kemal ise buna karşılık,
yani Rusların komünizm konusundaki hamlelerini kontrol etmek üzere 18 Ekim 1920’de
mücadele arkadaşlarına Türkiye Komünist Fırkası’nı kurdurdu. Bu fırka aynı zamanda
Türkiye tarihine de ‘Resmi Komünist Fırka’ olarak geçecekti. 

Türkiye Komünist Fırkası’nın 9 kişilik kurucu ve 30 kişilik merkez komitesinde askeri kanattan
Fevzi Paşa, Kazım Karabekir, Ali Fuat Paşa, Refet Bey, İsmet Bey; sivil kanattan ise Hakkı
Behiç Bey, Tevfik Rüştü Bey, Mahmut Esat Bey, Yunus Nadi Bey, Kılıç Ali gibi isimler vardı. 

Bu partinin kurulma sebebi olarak: Anadolu'da ‘komünist’ sıfatlı resmi bir parti olmasının,
Türk-Sovyet görüşmelerini olumlu yönde etkileyebileceği, çekingenliği kaldıracağı düşünülmüş olabilir. Ancak parti, Anadolu mücadelesini Bolşevik bir hareketmiş gibi göstermek şöyle
dursun, Bolşevik modelin Anadolu'da uygulanamayacağını ısrarla öne sürmüştür. Partinin,
ülkede yaygınlaşıp popülerleşmeye başlayan komünist düşüncelerin gelişmesini önlemek, komünizan eğilimleri Kemalist amaçlara doğru kanalize ederek eritmek, güçsüzleştirmek,
milli burjuvazinin sol kanadının Meclis içinde oluşturduğu ‘halk zümresi’nin bir çekim merkezi
haline gelmesine engel olmak gibi bir fonksiyonu vardı. Sınıf savaşımını reddeden bir çizgi
izleyerek, üçüncü enternasyonal programını revize etmişti. Resmi Türkiye Komünist Fırkası, üstlendiği görevi yerine getirememiş ve kısa bir zamanda dağılıp gitmişti.  

Resmi komünist fırkanın yanı sıra Türkiye’de başka örgütlenmeler de görülecekti. Bunların en önemlisi elbette ki başını Mustafa Suphi’nin çektiği Türkiye Komünist Partisi idi. Diğeri ise
Yeşil Ordu Cemiyeti. 

Haber: Rana CABBAR – Atilla EKŞİNOZLUGİL TEMPO DERGİSİ